2021-06-29

Många veckor har gått sedan vi kom hem och det har redan hunnit bli midsommar och allt. Vad har vi gjort hittills, ja, det blev inte någon större resa. Sanningen är den at vi har kört 200 meter, flyttat från ena bryggan till den andra. Aldrig förr har vi känt oss mer hemma än nu. Vi träffar bekanta (Coronasäkert), vi åker ut med gummibåten för att bada, det är ljust på nätterna, vi umgås med barnen, ja det finns inte mycket mer att önska just nu. De flesta intressanta länder (läs Norge och Norge) är fortfarande stängda för oss men… det finns hopp. Vi har hunnit få vår första spruta, fast det krävde en resa till metropolen Dingle för det och när vi har fått vår andra spruta, då öppnar Norge och Danmark för oss, som regelverket är just nu. Andra sprutan ska vi få den 22 juli så med lite tur kan det då bli en tur till Lysefjorden i Norge.  

När vi var i Holland i vintras tröttnade vi ordentligt på kylan och främst fukten och vi berättade för alla som frågade att nu minsann seglar vi till Portugal och ska övervintra i solen. Dock, väl på väg från Malmö till Orust, mot ljuset, började vi mitt i natten inse att man är mycket långt ifrån Lofoten, när man väl är i Portugal. Och att vi förmodligen inte förrän någon gång i augusti skulle vara fullvaccinerade. Och att det då skulle bli lite ont om tid att segla söderut i lugn och ro. Eftersom vår önskan att segla norrut är mycket större än önskan att övervintra i solen, kommer vi att stanna kvar i Norden denna vinter. Här finns det gott om utrymme att segla, ifall det skulle bli nya restriktioner. Fem månader lockdown i Holland var inte så himla roligt och ärligt talat tror inte vi att allting kommer att vara frid och fröjd i Europa till hösten. Klarar man en vinter i Holland så klarar man nog en vinter i Sverige också och då kan vi förhoppningsvis nästa vår segla till Lofoten…

Vädret har varit superfint hittills och vi klarar oss med endast shorts och t-shirts. För oss, som får tvätta ”utomhus” är detta ju mycket lämpligt. En kompis överraskade oss med färskt fångat makrill och efter att vi hade stekt dessa hade vi ju världens godaste målitid. Midsommar firade vi hos kompisar med ett gäng från alla världens håll, hur roligt som helst blev det. Så småningom har vi också träffat en hel del båtfolk som i stort sett har samma planer eller livsstil som vi, och då är det ju jätteroligt att prata båt, gnälla på allting som går sönder i båten samt att dricka kaffe i sittbrunnen. Med andra ord: vi är fortfarande kvar på Orust, och vi stormtrivs.

Eugene

Henån
Cykeltur – Op fietse!
Vår värld — Onze wereld
Mums! — Jammie!
Midsommarafton — Midzomeravond, een goed uur voor middernacht

Het is al weer heel wat weken geleden dat we ”thuis” kwamen en inmiddels hebben we midsommar al achter de rug. De dagen korten dus weer en het is nu nog maar even naar kerstmis. Sinds we hier zijn hebben we alleen maar prima weer gehad, meer dan t-shirt en korte broek hebben we niet nodig en dat vinden wij, die buiten de deur moeten wassen, natuurlijk wel heel prima. Sinds we hier liggen hebben we geen reis van betekenis gemaakt, ons voornaamste wapenfeit is een verplaatsing over 200 meter naar een andere steiger. Maar het is dan ook zo fijn om weer thuis te zijn. We treffen al onze bekenden (Coronaveilig, nog steeds), gaan bij eilandjes zwemmen met de rubberboot, bezoeken de kinderen of zij ons en het is ’s nachts min of meer licht, dus er blijft niet veel te wensen over. De meeste interessante landen (Noorwegen en Noorwegen) zitten voor ons op slot, maar er is nu hoop; zoals de regels nu zjin mogen we Noorwegen in als we volledig zijn gevaccineerd. En dat is na 22 juli, dus met een beetje geluk zit er dan nog een tocht naar de Lysefjord in. Voor de eerste prik moesten we een reisje maken naar de bruisende metropool Dingle (even Googelen) maar dan heb je dus ook wat.

Toen we in Nederland waren, hadden we schoon genoeg van het vocht en de kou en we hebben tegen iedereen die het maar horen wilde geroepen dat de volgende winter in Portugal doorgebracht zou worden. Maar dat gaan we dus niet doen. Want het is al augustus voor we hier volledig geprikt weg kunnen en we hebben geen zin in een jakkerpartij. Ook geloven wij niet dat het allemaal pais en vree zal zijn in de herfst met de Coronias, er staat vast wel weer ergens een uitbraak op de rol. En na 5 maanden lockdown in Nederland weten we dat je dan maar beter hier kunt rondvaren. De voornaamste reden is echter dat Portugal gewoon erg ver weg is van de Lofoten. En onze wens om daarheen te gaan is veel groter dan de wens om in het winterzonnetje in Portugal te liggen. Dus we blijven hier tot volgend voorjaar. We hebben een winter in Nederland overleefd, dan zal het hier in ons drogere klimaat ook vast wel lukken. Wel zijn we gezwicht voor één gemaksding: we hebben maar weer een auto aangeschaft, dan wordt alles toch wat makkelijker als we langdurig hier zijn en kunnen we ook nog eens naar Nederland zonder dagen te moeten wachten op geschikte wind.

Zij die ons kennen, weten dat wij echte culinaire wonderen zijn, dus we kunnen hier nu met trots vermelden dat wij een dezer dagen kakelverse makreel hebben bereid. Een kennis kwam aanzetten met vier dikke makrelen, die hij een paar honderd meter achter ons uit de fjord had getrokken. We hebben ze gefileerd, gepaneerd, gebakken en opgepeuzeld. Onnodig te zeggen dat zoiets wel smaakt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we wel de hulp nodig hadden van onze schoondochter, die de beestjes al van de staarten had ontdaan toen wij nog aan het overleggen waren of het nou wel of niet zielig was voor de dode vis in kwestie. We moeten nog veel leren.

Eugene

Norrut – Noordwaarts

Nu ville vi verkligen åka hem, trots att vädret fortfarande var lite sådär. På Windfinder såg vi att en liten väderlucka verkade på väg in och vi bestämde oss för att slussa ut från IJsselmeer och segla till ön Vlieland. Väl framme där kunde vi kolla senaste väderprognosen, som verkade okej. Vi förberedde oss och båten och lämnade ön eftermiddagen på söndag den 9e maj. De sista timmars ebbström tog ut oss och sen var det bara att segla österut. Vi hade en riktig Coronaresa (nytt ord!) framför oss. Utan test och grejer fick vi inte gå i land, varken i Tyskland eller i Danmark. Och det ville vi inte heller. Vi seglade raka vägen till Brunsbuttel, alltså Kielkanalens entré, dit vi kom fram på måndag eftermiddag. Vädret på Nordsjön och Elbefloden ska vi inte snacka om, det blev allt från mycket vind till ingenting alls. Kielkanalen och dess lilla hamn i Brunsbuttel är internationellt vatten, där fick vi vistas alltså. Tisdagsmorgonen kastade vi loss kl. 0600 och gick för motor (man får inte segla där) i ösregn. Vi var framme i Kiel Holtenau kl. 1500 och vi trodde inte våra ögon när vi såg att slussens dörrar var öppna och trafiksignalen grön. Bara att köra in! Snart var vi ute på Kieler Förde, på väg till Malmö. Vädret var helkasst. Först fick vi reva storen, sen fick vi reva genuan och inte ens en timma senare var det dags att byta genuan för kutterfocken. Mycket vind, dåligt sikt, regn av och till, åskväder runtom oss men som tur var inte ovanför oss. En vaken natt blev det, i Fehmarn Belt mellan Puttgarden och Rödby är det en himla massa fartygstrafik, färjor och allt. Lugnet kom förbi Gedser när vi siktade mot Mön. Lite för mycket lugn, vinden försvann på 15 minuter och då blir det motorgång medan vågarna är kvar. Oroligt och obekvämt helt enkelt. Men hur som helst, på onsdag vid 17-tiden lade vi till i Dockan i Malmö! Vi stannade en dag i Malmö (som riktiga öbor på besök i storstaden) och sedan, på fredag kl 1000 lade vi ut igen. Solen lyste och vi satte kurs mot Helsingborg för att tanka diesel. Vid 15-tiden lämnade vi Helsingborg för sista benet till Orust. Vi bjöds på tät dimma och en massa regn, så vi satt och stirrade på radarn under drygt 15 timmar, det gick verkligen inte att lata sig. Vad man inte gör för att komma hem… Hursomhelst, sent på lördagseftermiddagen lade vi till i Henån. Hemma. Har vi lärt oss något under dessa 8 månader? Javisst; att vi gillar livet vi lever nu och att det är lugnare, ljusare och fräschare i Norden!

We wilden nu eindelijk wel eens naar huis, al was het weer nog steeds niet om over naar dat huis te schrijven. Er leek echter een weergat op te doemen in de Duitse Bocht, dus iedereen in Marina Makkum dag gezegd en fluks naar Kornwerderzand. Vlot door de sluizen en naar Vlieland. Daar nog een laatste keer het weer kontroleren en na een nachtje in de haven op zondagmiddag 9 mei met de laatste eb naar buiten. Voor ons lag een echte Coronareis, zonder testen, prikken, diploma’s en wat al niet meer mochten we in Duitsland en Denemarken niet echt aan land. Wat we overigens ook helemaal niet wilden. We zeilden dus regelrecht naar Brunsbuttel. Het weer in de Duitse Bocht en op de Elbe was zoals gewoonlijk slechter dan ze hadden beloofd en het varen daar is een kwestie van doorbijten, leuk wordt het daar nooit. Op de Elbe nog even fijn 30 knopen wind tegen 3,5 knoop stroom (er was ons een andere windrichting beloofd) dus we weten nu dat Move On ook prima als onderzeeboot kan funktioneren. Hoe dan ook, maandagmiddag rond een uur of vier lagen we in het haventje van Brunsbuttel. Dinsdagmorgen om 0600 uur de haven uit en in de stromende regen op weg naar Kiel. Tegen 1500 uur doemde de sluis van Holtenau op en tot ons grote genoegen stonden de deuren open en de lichten op groen! Een halfuurtje later waren we al op de Kieler Förde. Nog even gevolgd door een Duitse politieboot die waarschijnlijk hoopte ons te betrappen op motorzeilen zonder kegel, maar die vlieger ging niet op. Soms heb je geluk, in de Hohewachter Bucht werd geschoten en dat betekende voor ons een niet-bezeilde omweg. Maar ziedaar, om 1600 uur werden de oefeningen op de VHF afgeblazen. Dus vrije doorgang op een bezeilde koers. Nou ja, bezeild; al gauw moest er een rif in het grootzeil, daarna een rif in de genua en niet lang daarna moest de genua ingerold en de kotterfok erbij. Het is daar nooit lekker rustig. In het donker door de Fehmarn Belt betekent opletten geblazen, het stikt er van de scheepvaart. Wind, regen, slecht zicht en onweer overal om ons heen, het was geen nacht om dutjes te doen. Na Gedser werd het rustiger, doch iets te rustig want binnen een kwartier viel de wind totaal weg maar vergaten ze de golven op te ruimen. Motorvaren dus en slingeren dat het een lieve lust was. Maar aan alles komt een eind, de golven verdwenen ook zo langzamerhand en in volkomen blakte meerden we woensdagmiddag om een uur of vijf af in Malmö, in de hippe haven Dockan. Plattelanders in de grote stad! Dockan is een voormalig onderzeebootdok van de werf Kockum, het geheel is omgebouwd tot een prachtig stadsdeel met dus een ingebouwde jachthaven. Zeker een bezoek waard! We bleven een dagje in Malmö om beter weer af te wachten en op vrijdagmorgen gooiden we weer los voor de laatste etappe naar huis. Onderweg tanken in Helsingborg en daarna het Kattegatt in. Het begon zonnig, maar daarna werden we getrakteerd op dichte mist en regen, wat betekende dat we ongeveer 15 uur lang naar de radar hebben zitten staren. Saai en vermoeiend, maar het moet gezegd: zo’n moderne Quantum radar gecombineerd met AIS maakt wel dat je een stuk minder ongerust rondvaart. Zaterdagmiddag meerden we af in Henån. Thuis. Hebben we iets geleerd de afgelopen 8 maanden? Jazeker; dat dit leven ons uitstekend bevalt. Dat het fijn was om een tijdje familie en oude vrienden in de buurt te hebben. Dat een Jonmeri een geweldig zeeschip is. En dat het in Scandinavie lichter, schoner en minder vol is. Maar dat wisten we eigenlijk al.

Sluss Kornwerderzand
Afsluitdijk, sista hindret taget / Brug in A7, de vrijheid roept!
Vlieland; bye bye Holland
Nordsjö – Noordzee
Aldrig ensam – Nooit alleen
Elbefloden tar aldrig slut – Er komt nooit een eind aan die Elbe
Möns Klint i dimman – Mist rond Möns Klint
Öresund
Malmö Dockan
Instängd under sprayhooden / Beschut onder de sprayhood
Ser man denna så är man hemma! Als deze opdoemt, ben je thuis!

2021-04-21

Hemlängtan

Den dagen vi kommer att kasta loss för att segla hem kan vara när som helst nu och visst känns det lite konstigt. En varm höst, en blöt och kall vinter och en kylig vår har vi varit här nu och varit en del av det friesiska samhället. Nåja, del av, vi har i stort sett endast upplevt Nederländerna i ”lockdown-läge”, vi har inte kunnat sitta på en enda uteservering eller kunna köpa en glass. Detta på gott och på ont; trängseln här nere fick vi verkligen vänja oss med. Butiker får man endast besöka efter bokning (4 timmar innan!) alltså det är rätt lugnt överallt och det är egentligen inget fel med det tycker vi. Lite lugnare, som hemma. Innan vi flyttade till Sverige har Friesland varit vårt hemland som vi tyckte mycket om. Och det gör vi fortfarande, allting är bekant men ändå är det inte hemma längre. Jämt har man en känsla av att man är åskådare, man tittar på leken men du är inte med längre. Ärligt talat har vi mycket hemlängtan till Orust. Men, rätt ska vara rätt, vi har också återupptäckt ett antal saker som vi inte har hemma och som vi egentligen har saknat, känner vi nu. Främst av allt riktigt färskt bröd, som bagarna här i Friesland fortfarande bakar kl. 4 på morgonen. Att ta cykeln till bageriet och sätta sig sedan till frukost i båten med kaffe och ett gott, varmt doftande bröd i hur många smakar som helst har verkligen varit vår grej under senaste månaderna. Ock såklart våra släktingar och nederländska vänner, de bodde inte precis runt hörnet de senaste 14 år. Vi har träffat en hel del av dem, coronasäkert naturligtvis, med hembakat, kaffe och te i sittbrunnen. De gångna åren smälter bort på några minuter och man fortsätter helt enkelt där vi slutat i 2007. Nyligen kunde vi för sista gången hyra en bil (vi BMW-fantaster har upptäckt att en VW Up! gör jobbet också) och besöka våra föräldrar innan vi seglar hem. Vi sov över hos mina föräldrar denna gång eftersom vi tyvärr inte längre behöver passa vår Saga. De har redan blivit vaccinerade, så det kändes ganska tryggt. Vad som medförde att vi för första gången i 370 dagar sov i ett riktigt hus. Och vi tyckte inte om det! Det var alldeles för tyst; inget ylande i masten, inte något kluckande vatten, och huset rörde sig ju inte alls! Nej, inget för oss. Självklart var våra föräldrar glada att vi besökte dem, dem har ju trots allt nått en viss ålder då man hellre tar emot besök än att man åker ut själv. Men förresten, vad är gammal, egentligen? Min far, som har fyllt 83, sitter vid datorn varje dag. Kolla vad som händer i världen, titta på vädret i Sverige, skapa fotoalbum och främst för att stötta hans fotbollklubb FC Emmen. Ändå fanns det en sak som han inte kände till och som han absolut ville veta: vad är nu egentligen den där labyrinten som dyker upp lite varstans på datorn? ”Labyrint”, ett fantastiskt ord för någonting som egentligen bara lite sådär har dykt upp i människans liv. Men nu vet alltså farsa allt om QR-koder. Det är aldrig för sent att lära sig något nytt! Nu vi seglande har besökt ett antal olika länder, har vi börjat inse att Nederländerna är ganska unika. Ingenstans är marken så himla platt, ingenstans finns det så mycket folk boende så pass tätt inpå varandra i så pass stor ordning och du kan köra genom hela alltet på endast tre timmar. Och att man tolkar coronareglerna på alldeles eget sätt, har vi också kunnat uppleva. Men trots allt detta unika är gräset grönare på andra sidan, tycker vi. Så fort vädret tillåter det, sticker vi ut på Nordsjön. Norrut, där gräset är grönare.

Angelien

Heimwee

Het eind van ons verblijf in Nederland komt in zicht en dat voelt wel een beetje raar. De hele herfst, winter en een deel van het voorjaar zijn we hier geweest en hebben deel uitgemaakt van de Friese samenleving. Nou ja, deel uitgemaakt… We hebben Nederland alleen meegemaakt in een gelockdownde versie, met z’n voor- en nadelen. Ik durf ook voordelen te schrijven, omdat de drukte ons niet meegevallen is. Nu je in het voorjaar een tijd moet boeken om een winkel te bezoeken, moet ik zeggen dat dit wel lekker rustig is. Een beetje zoals thuis, zeg maar. Voor we emigreerden is Friesland altijd ons thuis geweest en nog steeds voelt het bekend, maar toch niet meer als thuis. Je hebt voortdurend het gevoel een toeschouwer te zijn, die vanaf de zijlijn meekijkt. Je bent wel aanwezig, maar doet niet echt mee. We hebben eigenlijk behoorlijk heimwee naar Orust, waar we nu alweer dertien jaar wonen. Toch hebben we ook een aantal zaken herontdekt die we thuis niet hebben en waarvan we gemerkt hebben dat we die best wel een beetje missen. Zoals bijvoorbeeld het heerlijke verse bakkersbrood dat we nu alweer een ruim half jaar elke dag eten. Op de fiets naar de bakker is een dagelijks terugkerend ritueel geworden tijdens ons verblijf in verschillende Friese havens. Wat is er nu lekkerder dan ’s morgens te kunnen ontbijten met een geurend volkorenbrood. En dan onze familie en alle Nederlandse vrienden, die hebben we thuis ook niet om de hoek. Tijdens ons verblijf hier hebben we heel wat mensen getroffen. Met wat kunst- en vliegwerk kon dat ook nog coronaveilig, met eigengebakken cake en een kop koffie of thee. Tijdens zo’n bezoekje vallen de jaren weg en gaan we gewoon verder waar we ooit gestopt zijn. Het afgelopen weekend hebben we voor de laatste keer een auto gehuurd en zijn we vrijdagavond naar mijn ouders toegereden. Nu we helaas geen rekening meer hoeven te houden met Saga hebben we besloten om daar een paar overnachtingen te doen, zodat we gewoon wat meer tijd samen hebben. Onze ouders zijn gevaccineerd, dus kunnen wij ze in ieder geval niet besmetten. En ze vinden het geweldig dat we weer eens langskomen, want ze worden wel ouder en dan ontvang je liever bezoek dan zelf op bezoek te gaan. Maar wat is nou oud? Mijn vader is 83 jaar en zit gewoon dagelijks achter zijn computer, voor het wereldnieuws, om fotoalbums te maken, het weer in Zweden te volgen en natuurlijk vooral om FC Emmen te steunen. Maar één ding was wel nieuw voor hem en daar wilde hij toch graag alles van weten; wat nou dat ”doolhofje” betekent dat hij op zijn computer is tegengekomen. ”Doolhofje”, een fantastisch woord voor iets dat ook maar gewoon onze levens is ingeslopen. Maar inmiddels heeft hij zich snel alles over de QR-code geleerd. Nooit te oud om te leren! Nu we al zeilend een aantal landen bezocht hebben, zien we steeds meer dat Nederland een uniek land is. Nergens is het zo ontzettend plat, nergens wonen zoveel mensen zo dicht bij elkaar en toch geheel geordend en je kunt er ook nog eens in drie uur doorheen rijden. Als er tenminste geen files staan. En ook de coronaregels worden op geheel eigen wijze nageleefd. Het is dus niet gek dat de meeste Nederlanders verknocht zijn aan hun land, want zoals het avondklokje thuis tikt, tikt het nergens.

Angelien

2021-03-21 Saga

Idag är första dagen av vårt förändrade båtliv. Ett katthårfritt liv, som vår äldsta son sade då han flyttade hemifrån och lämnade oss kvar med våra två håriga tigrar Saga och Annie. Våra barn har alltid varit duktiga på att hitta på udda smeknamn till våra katter. Saga brukade av vår äldsta pojk kallas för ”Beertje” (nederländska för lillebjörn) eftersom hon hade så mjuk päls, sedan ändrade vår yngsta detta till ”Peertje” (som egentligen betyder lilla päron). På senare år blev Peertje ”Pitje” (som egentligen betyder fruktkärna) och nyligen tillkom den dialektvarianten ”Pidde” som inte betyder någonting alls.

När vi flyttade in på båten flyttade Saga, vår lilla hund i kattförpackning, med oss. Visserligen var hon inte så ung längre (i förra månaden fyllde hon 10 år) men eftersom hon är av rasen Ocicat är hon nyfiken, intelligent och social. Vi trodde och hoppades att hon skulle vänja sig. Och så blev det, hon blev en van seglare som trivdes på båten. Vad vi än gjorde, Saga hängde på. Hon hjälpte till när vi bäddade vår säng, höll uppsikt när vi förtöjde båten, kollade när man bytte motorolja, när vi lagade mat eller så åkte hon med i gummidingen. Hon var med på vad som helst och följde vår dygnsrytm, från tidig morgon till sent på kvällen. En mysig kompis och en stor nallebjörn var hon. Varenda kväll kom hon och hämtade oss mot tiotiden; läggdags! Så fort vi hade lagt oss lade hon sig mitt emellan oss och helnöjd somnade hon. Under nattens gång behövde hon ofta lite mer plats för att kunna sträcka på sig ordentligt och då var det bara att knuffa oss åt sidan, inga problem. Kände hon att det blev lite för kallt då knackade hon försiktigt med en tass på vårt huvud och så visste man att det var dags att lyfta på duntäcket och rulla åt sidan. Varje morgon gjorde hon klart för oss att hon kunde tänka sig lite god frukost och sedan väntade hon tålmodig tills vi hade bäddat sängen på nytt. Åt henne förstås.

På sistone har det dock inte bara varit guld och gröna skogar. Sagas hälsa har varit sådär och hon mådde uppenbart inte riktigt bra. Senaste månaderna hade hon nästan jämt urinvägsinflammationer och vad vi än försökte med veterinären, vi fick inte ordning på det. Undersökningar, röntgen, blodprov, njurkontroll, antibiotika, vi har försökt allt. Till råge på allt började hon gå ner i vikt ganska raskt, trots att vi matade henne med allt gott som färsk kycklingfilé och fisk. Det var dags att inse sanningen; att vi inte längre kunde och ville låta henne lida, det blev ohållbart och ovärdigt helt enkelt.

Det var lite otur att vi var drygt 20 sjömil bort från veterinären i staden Lemmer som undersökte henne tidigare, men efter att vi ringde dem ställde de upp direkt och ordnade en tid sent på fredag eftermiddag. Således hann vi att segla från Stavoren till Lemmer i lugn och ro och hennes sista segeltur blev till och med en solig och fin sådan. Väl i Lemmer promenerade vi till kliniken, Saga i hennes resekorg i en stor väska som vi bar mitt emellan oss. Framme hos kliniken tänkte vi, nej vi promenerar en liten runda och går hem till båten igen som om ingenting har hänt. Men vi visste ju mycket väl att det inte fanns någon återvändo. Veterinären var väldigt snäll mot oss och henne och således har Saga somnat lugnt och stilla. Det var det sista vi kunde göra för henne och vi antar att hon nu har fått en plats ovanför vår och hennes älskade Syltenäs, därifrån hon kan hålla koll på alla mus och rådjur som springer omkring på marken.

Farväl Saga, vi fortsätter nu vår seglande tillvaro och förutom alla fina minnen, har vi med oss alla miljoner små hår som du lämnat i båten.

Vandaag is de eerste dag van ons veranderde bootleven. Een kathaarloos bestaan, zoals onze oudste zoon ooit zei, toen hij het huis uitging en wij achterbleven met onze twee harige monstertjes, Saga en Annie. Onze jongens zijn altijd wonderen geweest in het verbasteren van onze poezennamen. Saga werd door de oudste Beertje genoemd, omdat ze zo zacht was. Onze jongste zoon maakte daar al snel Peertje van, wat uiteindelijk Pitje werd. De Drentse variant daarop werd vervolgens weer Pidde.

Toen we op de boot gingen wonen hebben we Saga, ons hondje in poesverpakking, meegenomen. Ze was niet meer zo jong (vorige maand werd ze 10 jaar) maar aangezien ze van het ras Ocicat was, nieuwsgierig, met een hoge intelligentie en zeer sociaal, dachten we dat het wel zou wennen. En dat deed het ook, ze werd een ervaren zeerot en had het naar haar zin.

Saga deed altijd overal aan mee; het opmaken van de bedden, eten koken, motorolie verversen, toezicht houden tijdens het aanleggen, varen in de rubberboot en verzin het maar. Ze leefde helemaal in ons ritme, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat en zelfs ’s nachts. Een gezelligheidsbeestje, vriendje en grote knuffel. Elke nacht tussen ons in op het bed, of onder de deken tegen ons aangekropen om het vooral maar niet koud te hebben. Door even met haar pootje op ons hoofd te kloppen maakte ze ons dan duidelijk dat het tijd was om de deken op te tillen zodat ze zich tegen ons aan kon vleien. Elke ochtend na het ontbijt een lekker slaapplekje voor haar maken in het bed, op het luik tikken als ze wilde wandelen en ’s avonds rond tienen ons diep in de ogen kijken om te vertellen dat het bedtijd was.

Maar Saga haar gezondheid ging langzaam maar zeker achteruit. Bijna doorlopend blaasontstekingen en op het laatst ook flinke gewichtsafname. Toch bleef ze het leuk vinden om samen te wandelen en overal te snuffelen. Maar gisteren hebben we samen moeten besluiten dat het nu niet meer ging. We waren al een paar keer bij de dierenarts geweest en na een röntgenfoto van de blaas, bloed- en urineonderzoek, een antibioticakuur en pijnstillers wilden we haar niet langer laten lijden. Je kan je allerliefste knuffel niet ten koste van haar eigen welzijn in leven houden enkel voor ons plezier.

Na overleg met de dierenarts, die ons alle tijd gaf om rustig van Stavoren naar Lemmer te varen, zijn we vrijdagmiddag samen naar de dierenkliniek gelopen, Saga in haar korfje in een grote boodschappentas tussen ons in. Toen we er bijna waren, wilden we eigenlijk gewoon rechtdoor lopen en doen of er niets aan de hand was. Gewoon weer gezellig met ons drietjes terug naar de boot. Maar helaas, er was geen ontkomen meer voor ons aan. In haar korfje, omdat ze geen schootpoes was, bedolven onder knuffels en goede wensen is ons allerliefste Pitje naar de poezenhemel vertrokken. We gaan ervan uit dat ze ergens boven haar en ons geliefde Syltenäs een plekje gevonden heeft en van daaraf samen met haar zusje Pippi en onze vroegere scheepspoes Joukie het muizenleven op de grond kritisch in de gaten houdt.

Dag lieve Saga. Wij gaan nu verder met ons varende bestaan en al jouw miljoenen haartjes die je in de boot hebt achtergelaten, nemen we naast alle mooie herinneringen met ons mee.

2021-03-07





Coronatider

Förr i tiden lekte vi en lek på skolgården som hette ”trädet växer alltmer tjockare”. Då skapade vi en lång svans med barn som slingrade sig runt trädet och sjöng att trädet växte tjockare och tjockare. Denna känsla fick jag de senaste veckorna varje gång jag tittade på Eugenes frisyr. Vanligtvis är det jag som klipper honom (eller rättare sagt skär ner busken) typ var fjärde vecka, men senaste tiden har det varit alldeles för kallt för att kunna leka klippstuga på bryggan. Hans frisyr började likna den han hade på vår bröllopsdag men det är ju ändå 32 år sedan så man kan undra om modellen. Som tur är blev det snabbt varmare och när vi var i lilla staden Stavoren kunde klippstugan på bryggan äntligen öppnas. Här i Holland måste frisörsalonger hålla stängt pga. Coronaregler, fast det berör ju inte alls Eugene som senast besökte frisören dagen innan ovan nämnda bröllopsdagen. Men men, sedan igår får fler butiker och salonger ha öppet, fast det ska ske enligt statsminister Ruttes regler som innebär att man skall boka en tid i butiken. Och det var ju något som man bör uppleva, tänkte jag. Det kunde ju till och med bli en riktig turistutflykt i lockdownens Nederländerna! Alltså, jag bokade en tid i Workums Action-butik. Action är en butikskedja där de säljer allt du egentligen inte behöver, men ändå och detta till riktigt låga priser. Någon slags blandning av en mini-Jula och mini ÖÖB, liksom. Omgående fick jag ett bekräftelsemejl som berättigade mig till hela 10 minuters shopping, helt enligt Coronaregelverket. Man skulle anmäla sig vid entrén 10 minuter innan besöket och visa mejlet i mobilen och munskydd i ansiktet. Den morgonen blev jag nästan nervös, som att man skulle besöka tandläkaren, typ. Jag är framme i god tid, man vill ju inte gå miste om sina 10 shoppingminuter. Butiksbiträdet, i passande profilkläder, kollar om jag har munskydd och kontrollerar bekräftelsemejlet. Hon är väldigt sträng, mycket väl kunde hon varit tandläkarens assistent. Ja, och då efter 10 minuters väntan blir jag insläppt och kan min alldeles personliga shoppingrace börja. Tillsammans med endast 1 annan kund (så är regeln) har vi en hel butik för oss själva! Apropå ”personlig shoppingupplevelse”… Jag har min inköpslista som jag snabbt bockar av och långt innan högtalarrösten ropar att mina 10 minuter är förbi står jag redan i kassan. Det kvarstår endast att betala mina varor och sen låses dörren upp och blir jag utsläppt på gatan. Tillsammans med mina nyförvärvade skatter som bl.a. maskeringstejp (som Eugene i sann båtbyggaranda förbrukar i stora mängder), svampar och vakuumpåsar. Hur världen har förändrats av ett virus, helt otroligt. Att vi, flockdjur som vi är, skulle tvingas att hålla oss långt ifrån alla andra. Man undrar om världen någonsin kommer att återgå till det normala. Skulle vi bara våga kramas igen utan rädsla… Då var det bättre förr minsann, då vi helt obekymrade skapade en lång och tät kö med klasskompisar runt ett träd.

Angelien

Coronatijden

Vroeger deden we altijd een spelletje op het schoolplein, waarbij we een lange sliert van kinderen vormden die zich rond de stam van een dikke eikeboom op het schoolplein slingerde terwijl wij zongen:”De boom wordt hoe langer hoe dikker…”. Dat gevoel kregen we de afgelopen weken bij het kapsel van Eugene. Normaal knip (of beter gezegd: snoei) ik hem om de drie-vier weken, maar door het koude weer hadden we geen mogelijkheid om gezellig op de steiger buiten te knippen. Het model begon al aardig op het kapsel te lijken van onze trouwdag, met heuse spuuglok. Ieder ander zou het een coronakapsel genoemd hebben. Gelukkig werd het warmer en kon in Stavoren op de steiger eindelijk de tondeuse erover. Dat de kappers gedwongen dicht moesten maakt voor Eugene zijn haar niet zoveel uit, omdat hij al zo’n dertig jaar geen kapsalon meer van binnen gezien heeft. Maar sinds gisteren zijn de regels wat soepeler geworden in Nederland en mag je zelfs weer, naast de supermarkt en de drogist, je voet weer in een kapsalon en ook in andere winkels zetten, maar dan wel volgens de regeltjes van de heer Rutte. Dat wilde ik natuurlijk wel eens meemaken. Het inkooplijstje van de Action (die hebben we thuis niet!) was inmiddels aardig lang geworden en ik had al bijna de hoop opgegeven om daar nog binnen te komen voor we aan de terugreis zouden beginnen. Eergisteren heb ik daarom keurig via internet een tijd in de Action te Workum geboekt. Een tijdslot van tien minuten in de winkel en tien minuten van te voren melden met mailtje en mondkapje. De hele ochtend staat in het teken van mijn bezoek aan de Action. Mijn tijd is geboekt en ik word er bijna zenuwachtig van, alsof je naar de dokter of tandarts moet. Ik ben er ruim op tijd. De winkeljuffrouw komt controleren of ik de afspraak wel in mijn mobiel heb staan. Ze loopt in blauwe Action kleding, mondkapje op en is heel streng. Ze had best voor de tandartsassistente door kunnen gaan. Ik wacht keurig tien minuten buiten de deur. Als die ene klant voor mij naar buiten wordt gelaten kan de shoppingrace beginnen. Gewapend met mijn zorgvuldig in volgorde samengestelde lijstje mag ik naar binnen en heb ik tien heuse minuten de tijd om alles zo efficiënt mogelijk te verzamelen in mijn winkelwagen. Wat een rust, met maar één andere klant ergens in de winkel. Het gaat allemaal fijn en ik sta al lang en breed bij de kassa als er omgeroepen wordt dat ik nog vijf minuten heb. Na het betalen wordt de deur voor mij van het slot gedaan en ga ik blij als een kind met mijn veroverde schatten naar buiten. Is het toch nog gelukt! Wat een gevaarlijk virus toch allemaal kan veroorzaken in de wereld. Dat wij, sociale wezens gedwongen worden om ver bij anderen uit de buurt te blijven. Of het ooit nog weer normaal gaat worden, wie zal het zeggen? Nee, dan was het toch wel geweldig dat wij als kind vroeger gewoon samen tegen elkaar aangedrukt rond een stam konden staan en nog nooit van corona hadden gehoord.

Angelien

2021-03-03

Vintern kom snabbt och gick ännu snabbare, dags att provköra! Allt fungerar klockrent, nya motorn har kraft vid låga varv, är mycket tystare och luktar inte. Vi kör vår marschfart kring 7 knop vid endast 1900 varv, mycket bra. För att inköra motorn ville vi köra långt och länge för att den skulle hinna bli genomvarm. Vi slussade in till insjöarna och körde till Stavoren, Heeg, Woudsend och Lemmer, tur och retur. Förtöja kunde vi dock endast i Stavoren och Lemmer, allt där i mellan körde vi fast i leran. Friesland är fint men grunt!

De winter kwam snel en verdween nog sneller, een week na het schaatsen zaten we al weer in de zon in de kuip bij 14 graden. Tijd om proef te varen! Alles functioneerde naar behoren en we konden op pad om motoruren te maken. Om de motor door en door warm te laten worden voeren we hele dagen achter elkaar, onder andere door van Stavoren via Heeg en Woudsend naar Lemmer te varen en weer terug. Afmeren lukte alleen in Lemmer en Stavoren, daar tussenin hebben we ongeveer 30 keer vastgezeten in de modder. De nieuwe motor is veel stiller, je ruikt hem niet en heeft veel kracht, we varen onze kruissnelheid van ongeveer 7 knoop al rond 1900 toeren, dus het blijft lekker stil in de kuip. Een succes dus!

En vecka efter frosten var det redan plusgrader i vattnet. Het water warmt al snel weer op.
Färdigt för provkörning! Klaar voor de proefvaart!
Saga fick ett eget uterum. Saga heeft haar eigen serre ontdekt.
Duschblandaren i sittbrunnen gick sönder, ett försök att laga den, för vi kan styra flödet med en kulventil. De kuipdouche ging stuk, een poging om het ding nog te redden. Regelen kunnen we nog met een afsluiter die in de aanvoer zit.
Ute och köra igen! Hela 1,5 drifttimme här. We varen weer! Hier maar liefst 1,5 motoruur op de teller.
Holländska bilder i Stavorens inre hamn. De Koebrug in Stavorens binnenhaven.
skutsje Sudwesthoek (tävlingsseglande fraktskuta)
Woudsend
Vindkraftpark utanför Lemmer. Windmolens bij Friese Hoek, Lemmer.
En Dickinson behöver också underhåll. Ook een Dickinson heeft een beetje onderhoud nodig.
Morgondimma i Stavorens inre hamn. Ochtendnevel, binnenhaven Stavoren.
Stavoren, Oude Haven
Nauwe Wymerts, utanför lilla orten Woudsend. Nauwe Wymerts naar Woudsend
För smalt att mötas… vi fick ställa oss på grund utanför mittlinjen. Te smal… we moesten ons aan de grond parkeren buiten de vaarlijn.

2021-02-15

Det är vinter i Nederländerna. På riktigt, denna gång. Inget vi hade planerat, för de senaste typ 15 år har det inte varit någon vidare seriös vinter, men nu kom den. Typiskt, nu vi tänkte ha en lagom höstlik period har vi haft några veckor med frost och snö. Senaste veckan har temperaturen varit ner till 10 minusgrader på nätterna, tillräckligt för att bli infryst med båten. Skridskoåkarna glider förbi båten, det är roligt att uppleva. Vi har inga som helst problem att hålla värmen i båten, alltså inga skäl att klaga på något. Fast vi hade gärna kastat loss nu och provkört motorn. I skrivande stund regnar det dock, är det plusgrader och till nästa helg lovas hela 10 till 12 plusgrader med sol. Allt kan hända i detta land. Nedan lite bilder hur livet har sett ut de senaste veckorna.

Het is winter in Nederland, echt winter deze keer. Dat stond niet in onze planning, want we hadden begrepen dat het hier de laatste 15 jaar niet echt meer heeft gewinterd. Een lange herfst, kacheltje aan, beetje rondtuffen en fietsen, zo hadden we het eigenlijk bedacht. En dan weer voorjaar in februari, zeg maar. Alles kan hier echter in Nederland, dus de laatste week liggen we ingevroren en vliegen de schaatsers rond de boot. Ook wel weer leuk en we kunnen het aan boord prima warm houden, dus wat zullen we klagen. Op dit moment regent het alweer, is het code rood of zo voor het hele land en zitten wij bij de kachel te wachten tot het ijs verdwijnt en we kunnen gaan proefvaren. En voor volgend weekeinde hebben ze 10 tot 12 graden met zon in de aanbieding. Het kan verkeren! Hieronder wat winterse beelden.

Stör inte mig! Niet storen svp!
Kaminen värmer både fötter och chokladmjölk / Voeten en chocolademelk, alles wordt warm bij de kachel
Våra segelkompisar skaffade oss lite vår / De Strandloper-bemanning bezorgde ons wat voorjaar
Lite hemkänsla, Angelien bakade semlor / Toch een beetje thuisgevoel, Angelien bakte semlor
Bra med ett skafferi på båten / Voorraad van thuis!
Den åker ingenstans… Die gaat eerst nog even nergens heen….
Glädje på isen, Workums strand / IJspret op het strand van Workum
Workum
Det räcker dock med 1 vinter… / Maar 1 winter is wel genoeg…

2021-02-14

Tiden går fort och vi har redan hunnit komma en bra bit in i februarimånaden. Mycket har hänt senaste veckorna för vi har fått vår nya motor! Samtidigt har vi förnyat elsystemet, arbetet i elskåpet gjorde jag själv medan killarna från Scandinavian Yachts Workum förnyade batteribankerna, kablage, bränslefiltret etc. Det hela blev väldigt lyckat tycker vi. Tyvärr har motorn endast gått någon minut och sedan blev den vinterkonserverat, för vi ligger infryst. Det har inte varit någon kallare vinter i Holland på minst 10 år, men nu vi är här, med ny motor, så kom den… Se bilderna! I avsnittet ”båten” har jag uppdaterat allt tekniska, för de nyfikna.

De tijd vliegt en het is alweer half februari. De afgelopen weken hadden we het druk, onze nieuwe motor staat erin! Tegelijkertijd is het elektrische systeem vernieuwd, het schakelpaneel heb ik zelf aangepakt terwijl de mannen van Scandinavian Yachts Workum de motor, de nieuwe accubanken en het laadsysteem monteerden. Het geheel is zeer geslaagd te noemen vinden wij. Nu hebben we een robuust systeem, zonder overbodige flauwekul maar wel met moderne materialen. We hebben nu drie accubanken, eentje voor start, twee accus voor navigatieapparatuur en drie accus voor huishoudelijke dingen zoals de koelkast. Het geheel wordt gestuurd door een scheidingsdiode met drie uitgangen. Helaas hebben we de motor alleen maar kunnen proefstarten en daarna moeten winterkonserveren, want we liggen een beetje ingevroren… Zie de foto’s! In het stukje ”de boot” heb ik het technische deel bijgewerkt, voor wie meer details wil.

Där kommer gamla motorn / De oude motor komt omhoog
Gammalt och nytt / Jong en oud
Endast drivknuten till propelleraxeln kvar / Alleen de homokineet zit er nog
Ett nytt laddningssystem växer fram / Diodebrug, nieuwe kabels, massastrip
Modernisering av elskåpet / Moderniseren van het elektriciteitspaneel
Vi får besök ! / Visite op de stoep!
Nya rostfria fötter / Nieuwe roestvrij stalen voeten
Fötterna går ner i motorbädden / De voeten hebben een aangelaste lip tegen de fundatiebalk

Ovan vår gamla huvudströmbrytare, de nya huvudströmbrytare och de små brytare som jag monterade på gamla brytarnas ställe. De oude hoofdschakelaars, de nieuwe en de schakelaartjes die ik monteerde op de plek van de oude hoofdschakelaars.

Nästan färdigt, impellerns åtkomlighet är rena drömmen / Bijna klaar, voortaan makkelijk impeller wisselen!
Ett rejält nytt, omkopplingsbart bränslefilter / Een nieuw, omschakelbaar brandstoffilter
Ett av de batteribankerna / Een van de accubanken

2021-01-09

Underhåll tar aldrig slut på båten. Finns det inget att underhålla för stunden då är nästa problemet aldrig långt bort och kan man börja om från början. Underhåll kan lite enkelt sagt delas upp i tre olika kategorier. Den första är småjobb, som hade kunnat lösas omedelbart men av någon anledning tar det en evighet innan de blir gjorda, kanske för att de just är småjobb. Småjobb betyder inte heller att de går fort. Ett bra exempel är låsen på våra skåpsluckor, att byta fjäder i dessa är ett himla pillande och mekande innan de är på plats. Andra kategori är medelstora jobb, som oftast bygger på att något gick sönder. Ett exempel är vår AIS-transceiver som igår tappat förståndet, d.v.s. positionsmodulen verkar lagt av och det innebär att den förmodligen minst olönsamma lösning blir en ny transceiver. Det innebär en massa kabeldragning, hitta en plats och koppla in den nya prylen. Ärligt talat är det roliga jobb också men hellre hade man lagt dessa timmar på segling. Inte heller dessa jobb går fort, det tar alltid dubbel så mycket tid som man hade tänkt sig. Till slut har vi tredje kategorin, som exklusivt innehåller Riktigt Stora Jobb. Jobb där man som vanlig människa behöver expertis utifrån. Tidskrävande och inte billigt, för den delen. Ett bra exempel på detta är när man bestämmer sig för att byta ut dieselmotorn. För det är nämligen precis vad vi ska göra. Vår Solé/Mitsubishi har 25 år på nacken och tillverkningen slutade för 20 år sedan. Den är bra men på sistone har den börjat skapa bekymmer med slitage och läckage. Vi hade redan planerat att byta den under kommande åren, så det är ingen större överraskning. Men ett sådant jobb vill man inte bli tvungen att göra helt oplanerat och säkerligen inte när man är i Längstbortistan. Motorinstallation är något som vi inte anförtror många så antingen ville vi göra det hemma på Orust, eller här i Workum där vi köpte båten. Scandinavian Yachts Workum där vi befinner oss just nu hjälpte oss bra att få rätt perspektiv på saken och hade ett bra erbjudande, så om någon vecka byter vi vår blå diesel mot en gul. En gul eftersom det blev en Vetus/Mitsubishi M 4.45, en pålitlig fyrcylindrig 42-hästare, utan turbo och krusiduller. Bakslaget har samma utväxling (2:1) så vi kan köra vidare med vår befintliga Flexofold propeller. Den nya kompis ska vara tystare, mindre vibrationer och utan luktande avgaser, spännande! En stor fördel är att sjövattenpumpen sitter på framsidan, nu kan jag ännu snabbare byta impeller under segling. Samtidigt kommer vi att förnya batteribanken, våra batterier har kommit till åren, har svårt att hänga med och inte heller räcker de till när vi är flera dygn till havs. Därför ska vi växla upp från 300Ah service + 100Ah start till 525Ah service och 105Ah start. Nej, vi kör inte litium. Det hela kommer att delas upp i tre bänkar: start, hushåll och navigation. Genom en Victron Argo FET kommer vi fördela laddningen. Nya motorn har en 110A generator som borgar för snabb laddning och vi har ju kvar våra solpaneler. Till slut kommer vi installera ett dubbelt bränslefilter som är omkopplingsbart under farten. Det kommer bilder på projektet! /Eugene

låsjobb – slotjesklusje
”snabbt” byta en fjäder – ”even” snel veertje vervangen
vår blå diesel – onze blauwe
nya dieseln- de nieuwe diesel
värst vad gul den var – oei wat is hij geel

Onderhoud aan boord houdt nooit op. Ja, ik hoor het al; koop een boot en werk je dood, maar als het dan toch moet, kun je je beter doodwerken aan je eigen boot dan door de week op het werk, nietwaar? Maar goed, het houdt dus nooit op. Want al ben je even door alle onderhoudsklusjes heen, het volgende probleem is nooit erg ver weg en dan kun je weer van voren af aan beginnen. Bootonderhoud bestaat in grote lijnen uit drie categoriën. De eerste zijn de kleine klusjes, die je eigenlijk direct wel had kunnen oplossen, maar om de een of andere reden gebeurt dat nooit. Waarschijnlijk juist omdat het maar kleine klusjes waren. En snel gaan die klusjes uiteindelijk ook nooit. Een goed voorbeeld zijn de slotjes van onze kastdeurtjes, het vernieuwen van de veertjes daarin kost toch nog weer een zee van tijd en gepruts. En dan hadden wij nog het geluk dat de vorige eigenaar nog wat van die veertjes had liggen. De tweede categorie zijn de middelgrote klussen, die meestal ontstaan doordat er weer eens iets stuk is gegaan. Een goed voorbeeld hiervan is onze AIS-transceiver, die sinds gisteren letterlijk de weg kwijt is, want de plaatsbepalingsmodule lijkt het te hebben begeven. De minst onvoordelige oplossing lijkt hier een nieuwe transceiver te zijn, maar die moet natuurlijk wel worden ingebouwd, het ding wil graag stroom, een paar antennekabels moeten er naar toe en hup daar gaat weer een dag. Al zijn het ook wel leuke klussen, je was toch liever gaan zeilen die dag. Wel zijn deze karweitjes makkelijk te plannen; ze kosten namelijk altijd precies dubbel zoveel tijd als je er voor gerekend had. Tenslotte categorie 3: die van het Echte Grote Werk. Werk waarbij je de expertise van de vakman nodig hebt. Tijdrovend en ook nooit echt goedkoop. Een goed voorbeeld van zo’n klus is het vervangen van een dieselmotor. Want dat is namelijk precies wat we gaan doen. Onze Solé-Mitsubishi heeft inmiddels 25 jaar in het kielzog en is al 20 jaar uit produktie. Het is een betrouwbaar ding maar de laatste tijd begint er toch wat lekkage en slijtage te ontstaan en we hadden er dan ook al mee gerekend om ergens in de komende jaren de motor te vervangen. Nu wil je een dergelijke klus graag zelf vooraf plannen en niet voor een voldongen feit staan wanneer je ook nog eens in Verweggistan in een haven ligt. Vervangen van de motor in onze boot is iets wat we maar weinigen toevertrouwen, dus dat wilden we thuis op Orust laten doen, of hier in Workum waar we destijds de boot hebben gekocht. Scandinavian Yachts Workum, waar we dus nu liggen, hielp ons buitengewoon goed om een duidelijk perspektief te krijgen en had daarbij ook nog eens een heel goed aanbod, dus over een goede week gaan we onze blauwe diesel vervangen door een gele. Een gele, want het wordt een Vetus-Mitsubishi, een M 4.45. Net als de oude een betrouwbare 42 pk viercylinder diesel zonder turbo en onnodige elektronika. De keerkoppeling heeft dezelfde vertraging (2:1) dus we kunnen onze huidige Flexofold klapschroef gewoon behouden. Stiller, minder trillingen en minder luchtjes uit de uitlaat, we kijken er met spanning naar uit! Een groot voordeel is ook dat de nieuwe motor de koelwaterpomp voorop heeft zitten, nu kan ik nog sneller impellers wisselen op zee. We gaan tegelijkertijd onze accus vernieuwen, de bestaande kunnen het allemaal niet meer zo goed bijbenen en we kwamen sowieso wat te kort bij meerdere dagen op zee. We gaan nu van 300Ah service + 100Ah start naar 525Ah service en 105Ah start, verdeeld over een startbank, een navigatiebank en een huishoudbank. En nee, wij gaan niet aan de lithium. De nieuwe motor heeft een 110A dynamo en een een Victron Argo FET gaat die laadstroom netjes over de banken verdelen. Daarnaast hebben we ook nog onze zonnepanelen. Tenslotte gooien we alle losse brandstoffilters die we nu hebben eruit en vervangen die door een dubbel brandstoffilter dat tijdens de vaart bij problemen omschakelbaar is zonder motorstop. Foto’s van de installatie volgen! /Eugene